TANOBA'NIN TARİHÇESİ

          Tanoba’nın ilk yerleşim tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Fakat 1944 yılında Prof. Dr. Kılıç Kökten’in Kasabamızın kuzey girişinde  “Tepecik” olarak bilinen höyükte yaptığı araştırmalar sonucu Tanoba’nın Bakır Çağından bu yana yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Bölgede bulunan “Kalegerişi” mevkiinde, orman içerisindeki alanlarda Rumların yaşadığı dönemlere ait askeri karargâh kalıntıları bulunmaktadır. Ayrıca Ulupınar suyu çevresinde de Roma ve Bizans dönemlerine ait tarihi kalıntılar göze çarpmaktadır. Kasabamızın tarihi M.Ö. 1000’li yıllara dayanmaktadır.Bu da kasabamızın yaklaşık olarak 3000 yıllık bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.     Kasabada halen mevcut olan kilise kalıntıları bu bölgenin önceleri Rum ve Ermeni diyarı olduğunu göstermektedir. 1071 Malazgirt zaferinden sonra bu yöre Türklerin eline geçmiş ve Türk yurdu olmuştur.
      Bu günkü Tanoba’ya 16. yy’da Sivas ve Yozgat yörelerinden Binbaşıoğulları (Aşıklar),Çavuşoğulları (İsaoğulları),  Sertoğulları, Kolağası oğulları(Kolukısa, Kaplanlar), Köyağasıoğulları (Erdemirler), Çuhadar oğulları, Miralaylar(Öztürk, Köksal) ve Körhacı oğulları (Soylu, Tanoba) gibi Türk kabileleri yerleşmiştir. 1915 senesinde de ayrıca Dersimden  üç aile daha buraya getirilmiş ve yerleştirilmiştir.
       Anadolu Selçuklularının yıkılması ile birlikte bu bölge Osmanlıların eline geçmiş,  bu dönemde köyümüzde dini ve dünyevi ilimlerin okutulması için medreseler açılmış, köyümüz  ilim ve irfan merkezi haline gelmiştir.    Osmanlı dönemine ait medrese kalıntıları yakın zamana kadar görülmüştür. Bu medresenin yapıldığı yer,  şuan Büyük Camii’nin bulunduğu yerdir. 1914-1918 yılları arasında yapılan birinci dünya savaşından sonra bölge işgale uğramamıştır. 1915 Çanakkale savaşlarında ve Kurtuluş savaşında kasabamız birçok evladını cepheye göndermiş bunlardan birçoğu geri dönememiştir.
        Tarihi Roma Yolu Erbaa dan başlayarak, Tanoba dan geçmektedir. Şu an gavur yolu diye bilinen patika yol tarihi Roma yolu güzergahıdır. Bu yol  Esençay’dan, Çakırsu, Darma, Tekke, Baraklı, Ebemi ve Uygur kasabaları’na uzanan güzergahı izlemektedir.
       Tanoba’ya tarih içerisinde çok değişik isimler verilmiştir. “Tanıma” bunlardan ilkidir. “Tamoba”, “Tanıba” ve daha sonrada bu günkü şekliyle “Tanoba” adını almıştır. Tanoba; “Aydınlığı gören  oba”, “Güneşli yayla evi” anlamına gelmektedir.
       Bu yörede Cumhuriyet sonrası ismi değişmeyen tek köy Tanoba’ dır.